Kategorie
Informacje
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Wprowadzenie do składników odżywczych

Składniki odżywcze – wprowadzenie

4 minut

Zarówno rozwój, jak i odpowiednie działanie organizmu wymaga dostarczania składników, które niezbędne są do przebiegu procesów metabolicznych, a także odnowy jego struktur. Głównymi składnikami odżywczymi w diecie człowieka są białka, węglowodany i tłuszcze. Oprócz tego, w pożywieniu odnaleźć możemy mnóstwo innych składników, których spożycie jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Czym dokładnie są składniki odżywcze? Jaka jest ich rola?

Definicja

Składniki odżywcze to związki, które występują w różnych produktach spożywczych- zarówno pochodzenia zwierzęcego, jak i roślinnego. Składniki te po spożyciu zostają przez nas strawione i przyswojone. Wyjątkiem jest błonnik, którego nie przyswajamy. Składniki odżywcze budują organizm człowieka i ulegają ciągłej wymianie, część z nich wykorzystujemy na pozyskiwanie energii, a także do tworzenia niezbędnych do funkcjonowania związków. Pozostałe natomiast zostają przez nas wydalane. Szacuje się, że nasz organizm do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje około 60 składników. Wśród nich, co najmniej 40 zaliczanych jest do tak zwanych składników niezbędnych, czyli takich, które muszą być dostarczane do organizmu wraz z pożywieniem. Pozostałe mogą być wytwarzane w organizmie, ale aby to się stało, niezbędne jest dostarczanie składników z zewnątrz. Do takich związków zaliczamy m.in.: aminokwasy egzogenne, niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, większość witamin, a także wszystkie makroelementy i mikroelementy.

Co zaliczamy do składników odżywczych?

  • Białka- będące głównym składnikiem aminokwasów używanych do tworzenia białek ustrojowych. Ogólnie białka możemy podzielić na pełnowartościowe i niepełnowartościowe. Pełnowartościowe to takie, które dostarczają odpowiednią ilość wszystkich niezbędnych aminokwasów. Natomiast białka niepełnowartościowe, to te, które nie zawierają wszystkich niezbędnych aminokwasów bądź  zawartość niektórych z nich jest bardzo mała.
  • Tłuszcze- będące źródłem energii, a także niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych. Są one również materiałem budulcowym dla struktur komórkowych oraz nośnikiem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Ogólnie można je podzielić na tłuszcze pochodzenia zwierzęcego oraz pochodzenia roślinnego.
  • Węglowodany- stanowią dla człowieka jedno z głównych źródeł energii. Zawartość i rodzaj węglowodanów dostarczanych z pożywieniem ma istotny wpływ na zdrowie człowieka. Zarówno nadmiar, jak i niedobór określonych węglowodanów może mieć istotny wpływ na ryzyko chorób dietozależnych.
  • Błonnik– zwiększa zawartość treści pokarmowej oraz masy stolca, oprócz tego wpływa na skrócenie czasu pasażu jelitowego oraz na zwiększenie częstości wypróżnień, przez co zapobiega zaparciom.
  • Witaminy- są to związki organiczne niezbędne do prawidłowego przebiegu procesów metabolicznych. Ich brak lub niedobór zaburza prawidłową pracę organizmu. Głównym podziałem witamin, ze względu na ich właściwości fizykochemiczne, jest podział na witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (witaminy: A, D, E, K) oraz na rozpuszczalne w wodzie (witaminy: B1, B2, PP, B6, B12, kwas foliowy, biotyna, B5, C).
  • Składniki mineralne– to niezbędne elementy diety. Ich niedobór prowadzić może do poważnych zaburzeń. Zawartość poszczególnych składników mineralnych w organizmie jest różna- w przypadku tych, które wstępują w ilości większej niż 0,01% masy ciała mówimy o makroelementach. Zaliczane są tu wapń, fosfor, sód i potas. Natomiast pierwiastki, które występują w ilości mniejszej to mikroelementy (np. żelazo, cynk, magnez, jod). Wyróżniamy również tak zwane pierwiastki śladowe, do których należy np. kobalt.
Orzechy- źródło nienasyconych kwasów tłuszczowych.

Składniki odżywcze i ich rola w organizmie:

Ze względu na pełnione funkcje składniki odżywcze występujące w pożywieniu możemy podzielić na trzy grupy:

  • Składniki energetyczne. Należą do nich węglowodany, tłuszcze oraz częściowo białka. Składniki te pokrywają zapotrzebowanie na energię niezbędną do prawidłowego funkcjonowania organizmu.
  • Składniki budulcowe. Zaliczane są do nich: białko, wapń, fosfor, siarka, żelazo, jod,  lipidy, a także cholesterol. Składniki te służą do budowy oraz odnowy komórek i tkanek.
  • Składniki regulujące. Składnikami tymi są witaminy oraz część makroelementów i mikroelementów, a także błonnik. Związki te nie są ani źródłem energii, ani materiałem budulcowym. Mimo to, są również istotne, ponieważ biorą udział we wszystkich przemianach zachodzących w organizmie. Dodatkowo, błonnik pełni ważną rolę w regulacji perystaltyki przewodu pokarmowego.

Składniki odżywcze a grupy produktów:

Ze względu na pochodzenie produktów spożywczych oraz występowanie w nich danych składników odżywczych można podzielić je na 5 głównych grup:

  • Warzywa i owoce to źródło witamin, składników mineralnych, błonnika pokarmowego. Zaliczane są tu również orzechy, które są źródłem m.in. jedno- oraz wielonienasyconych kwasów tłuszczowych.
  • Produkty zbożowe oraz rośliny strączkowe- podstawowe źródła węglowodanów złożonych, błonnika pokarmowego, witamin z grupy B, magnezu, fosforu, żelaza, cynku, potasu. Oprócz tego, rośliny strączkowe stanowią źródło białka, którego skład aminokwasowy jest podobny do białka zwierzęcego.
  • Mleko, przetwory mleczne– źródła pełnowartościowego białka, witamin z grupy B, wapnia.
  • Mięso, ryby, jaja: źródła pełnowartościowego białka, żelaza, cynku, witamin z grupy B. W przypadku ryb- jodu, fosforu, witamin A i D oraz wielonienasyconych kwasów tłuszczowych.
  • Tłuszcze roślinne i zwierzęce: pierwsze z nich (z wyjątkiem oleju palmowego i kokosowego) są źródłem jedno- oraz wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, witaminy E. Tłuszcze zwierzęce natomiast stanowią źródło nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu.

Odpowiednia podaż energii zgodna z naszym zapotrzebowaniem oraz uwzględnienie w codziennej diecie rożnych grup produktów, stanowiących źródło wielu składników odżywczych to bardo ważne elementy pozwalające na zachowanie zdrowia, a także dbania o odpowiednią masę ciała i samopoczucie.

Jeżeli podobają Ci się nasze artykuły, będziemy wdzięczni za polubienie nas w mediach społecznościowych 🙂 Będzie to dla nas jasny sygnał, że czytelnicy chętnie odwiedzają nasz portal i interesują ich nasze publikacje. Dzięki temu będziemy mogli dotrzeć też do większego grona odbiorców i kontynuować rozwój portalu 🙂

Dziękujemy za odwiedziny!

(Visited 96 times, 1 visits today)

Zostaw komentarz

    Ostatnio dodane

    Co jeść na diecie ketogenicznej i jakie konsekwencje zdrowotne może mieć stosowanie takiej diety?

    Co jeść na ketozie?

    W ostatnich latach dieta ketogeniczna zyskuje na popularności. Jest to…
    4 minut
    Wegańskie źródła białka - czy dieta wegańska oznaczać musi zbyt niską podaż białka?

    Wegańskie źródła białka

    Wegański model żywienia kojarzony jest z ryzykiem rozwoju niedoborów pokarmowych,…
    4 minut
    Błonnik to jeden z kluczowych elementów zdrowej diety.

    Rola błonnika w diecie

    Błonnik to jeden z kluczowych elementów zdrowej diety. Dbanie o…
    3 minut
    Diety pudełkowe to inaczej mówiąc diety, które są do nas dostarczane przez różnego rodzaju cateringi dietetyczne.

    Czy dieta pudełkowa jest zdrowa?

    W ostatnich latach tak zwane diety pudełkowe cieszą się coraz…
    4 minut
    Domowe przetwory to produkty, które powinny znaleźć się w każdej kuchni.

    Przepisy na domowe przetwory

    Kiedyś przepisy na domowe przetwory były znane w większości domów.…
    4 minut